ႏိုင္ငံျခားႏွင့္ျပည္တြင္းက စစ္အာဏာသိမ္းမႈ႕ကို ရံႈ႕ခ်ခဲ႕ေသာ ကုမၸဏီမ်ား

ျပည္တြင္းျပည္ပ ကုမၸဏီမ်ား စစ္အာဏာသိမ္းမႈကို ရႈတ္ခ်

Coca-Cola, Facebook, H&M, Heineken, Nestle ႏွင့္ Unilever တို႔အပါအဝင္ အေနာက္နိုင္ငံမ်ားမွ ကုမၸဏီအမ်ားစုပါဝင္ေသာ ကုမၸဏီ ၅၉ ခုနီးပါးတို႔က ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ စစ္အာဏာသိမ္းမႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စိုးရိမ္ေၾကာင္း ေၾကညာခ်က္တေစာင္ လက္မွတ္ေရးထိုး ထုတ္ျပန္လိုက္သည္။

သို႔ေသာ္ အာရွစီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားက အမ်ားအားျဖင့္ ဆိတ္ဆိတ္ေနေနဆဲျဖစ္သည္။ ထိုနိုင္ငံျခားကုမၸဏီမ်ားႏွင့္အတူ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ အႀကီးဆုံးလုပ္ငန္းစုျဖစ္သည့္ ရိုးမအုပ္စုႏွင့္ အႀကီးဆုံးဘဏ္ျဖစ္ေသာ ကေမာၻဇဘဏ္ အပါအဝင္ ျပည္တြင္း ကုမၸဏီ တရာေက်ာ္ကလည္း ပူးေပါင္းပါဝင္ခဲ့သည္။ “ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံသူမ်ားအေနျဖင့္ မိမိတို႔သည္ လူ႕အခြင့္အေရး၊ ဒီမိုကေရစီ၊

လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုခြင့္ႏွင့္ လြတ္လပ္စြာသင္းပင္းဖြဲ႕စည္းခြင့္အပါအဝင္ျဖစ္ေသာ အေျခခံလြတ္လပ္မႈႏွင့္ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးကို ေလးစားမႈမွ အားလုံး အက်ိဳးခံစားရေသာ လူမႈအေျချပဳအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအပါအဝင္ ျမန္မာျပည္သူမ်ားႏွင့္ ေဝမွ်ထားေသာ ေနရာတခုတြင္ အတူဒြန္တြဲေနသည္” ဟု စီးပြားေရးုလုပ္ငန္းမ်ားမွ လူ႕အခြင့္အေရးကို ေဆာ္ၾသသည့္

ရန္ကုန္အေျခစိုက္ တာဝန္သိေသာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားဆိုင္ရာ ျမန္မာဌာန Myanmar Centre for Responsible Business က စီစဥ္သည့္ ထိုေၾကညာခ်က္တြင္ ေဖၚျပထားသည္။ MCRB သည္ ထိုေၾကညာခ်က္တြင္ လက္မွတ္ေရးထိုးသည့္ လုပ္ငန္းမ်ားကို ေဖေဖၚဝါရီလက စတင္စု႐ုံးေသာ္လည္း စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ား၏ စိတ္ဝင္စားမႈသည္ အာဏာသိမ္းၿပီး တလခန့္ၾကာေသာအခါမွသာ အရွိန္ရလာသည္။

အရပ္သား ဆႏၵျပသူမ်ား ပစ္သတ္ခံရၿပီးေနာက္ ျပည္တြင္းႏွင့္ ျပည္ပမွ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္ ကနဦးက စစ္တပ္ကို ဆန့္က်င္ေျပာဆိုရန္ တုံ႕ဆိုင္းေနျခင္းအား စြန့္ခြာလိုက္ၾကသည္။ မတ္လ ၅ ရက္ေန႕အထိ လက္မွတ္ေရးထိုးထားေသာ ျပည္ပကုမၸဏီ ၄၉ ခုတို႔က အေရးယူပိတ္ဆို႔မႈမ်ားကို လိုက္နာရန္ႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးႏွင့္ စီးပြားေရး ဂုက္သိကၡာအတြက္

လုံေလာက္ေသာ လုံ႕လစိုက္ထုတ္မႈ ျပဳလုပ္ရန္ သေဘာတူခဲ့သည္။ MCRB ၏ ေၾကညာခ်က္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးသည့္ အျခားလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ Adidas, Carlsberg, L’Oreal, Maersk, Metro ႏွင့္ Total တို႔ပါဝင္သည္။ ထိုသို႔ လက္မွတ္ေရးထိုးသည့္ နိုင္ငံတကာလုပ္ငန္းမ်ားအနက္ တခုမွာ တယ္လီေနာ အုပ္စု Telenor Group ျဖစ္သည္။

ျမန္မာနိုင္ငံသို႔ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ကပင္ ေရာက္ရွိေနေသာ ေနာ္ေဝးမွ Telenor Group သည္ အာဏာသိမ္းမႈ အၿပီး စိုးရိမ္ပူပန္မႈမ်ားကို ထုတ္ေဖၚေျပာဆိုသည့္ လုပ္ငန္းအနည္းငယ္တြင္ ပါဝင္သည္။ “က်မတို႔ရဲ႕ေၾကညာခ်က္က ျပသလိုတဲ့အခ်က္ကေတာ့ ကုမၸဏီေတြဟာ လူ႕အခြင့္အေရးကာကြယ္သူေတြ၊ သတင္းသမားေတြနဲ႕ မွ်ေဝေနထိုင္ရတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလို မွ်ေဝေနထိုင္ရတဲ့ နယ္ပယ္ေလးကို ပိတ္လိုက္ရင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအတြက္လည္း ဆိုး႐ြားသြားပါတယ္” ဟု

ျမန္မာနိုင္ငံဆိုင္ရာ ၿဗိတိန္ သံအမတ္ေဟာင္းႏွင့္ MCRB ဒါရိုက္တာ ဗစ္ကီဘိုးမင္းေျပာသည္။ MCRB ကို လူ႕အခြင့္အေရးႏွင့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း အင္စတီက်ဳ – Institute for Human Rights and Business ၏ အစီအစဥ္အျဖစ္ ႏွင့္ ကုလသမဂၢႏွင့္ ဒိန္းမတ္ လူ႕အခြင့္အေရး အင္စတီက်ဳ Danish Institute for Human Rights တို႔ႏွင့္ အတိုင္ပင္ခံအဆင့္ရွိေသာ အထူး အစိုးရမဟုတ္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္တြင္ ထူေထာင္ခဲ့သည္။

ယခုေၾကညာခ်က္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးေသာ ကုမၸဏီမ်ားတြင္ ဥေရာပကုမၸဏီမ်ားက အမ်ားစုသာ ပါဝင္ေနၿပီး ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံမႈ အႀကီးအက်ယ္ လုပ္ေဆာင္ေနေသာ ဂ်ပန္ႏွင့္ထိုင္း အပါအဝင္ အာရွစီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားက ႏွာေစးေနၾကသည္။ “ဒီနိုင္ငံေတြက သံ႐ုံးေတြဟာ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ သူတို႔နိုင္ငံက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအေနနဲ႕ နိုင္ငံတကာ စည္းမ်ဥ္းေတြနဲ႕မရပ္တည္ဘဲ ဦးၫႊတ္အရႈံးေပးဖို႔ အႀကံေပးတတ္ၾကတယ္။

ဂ်ပန္နဲ႕ထိုင္းလို အစိုးရေတြကိုယ္တ္ိုင္က စီးပြားေရးနဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႕ပတ္သက္ၿပီး လမ္းၫႊန္ေတြ ထုတ္ေဝေနေပမယ့္ သူတို႔လုပ္ငန္းေတြကိုေတာ့ ဒီအတိုင္းပဲ အႀကံေပးၾကတာပဲ” ဟု MCRB မွ ဘိုးမင္းေျပာသည္။ MCRB ၏ ေၾကညာခ်က္ကို ျမန္မာနိုင္ငံရွိ ဥေရာပကုန္သည္ႀကီးမ်ားအသင္းကလည္း ေထာက္ခံသည္။ ျမန္မာနိုင္ငံမွ ဂ်ပန္ကုန္သည္ႀကီးမ်ားႏွင့္ စက္မႈလုပ္ငန္းရွင္မ်ားအသင္းက

၎တို႔သည္ ၎တို႔၏ တုံ႕ျပန္မႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး စဥ္းစားသုံးသပ္မႈမ်ားျပဳလုပ္ေနေၾကာင္း Nikkei Asia သို႔ေျပာသည္။ ထိုင္းႏွင့္ ဂ်ပန္ႏွစ္နိုင္ငံလုံးသည္ စီးပြားေရးႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးႏွင့္ပတ္သက္သည့္ ကုလသမဂၢ၏ လမ္းၫႊန္ေၾကညာခ်က္မ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖၚရန္ အမ်ိဳးသားအဆင့္ လုပ္ငန္းစီမံခ်က္မ်ားကို လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္က ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။ အာဏာသိမ္းမႈႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး အေျခအေနကို ေစာင့္ၾကည့္သည့္ သေဘာထားအား အာရွကုမၸဏီမ်ားႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံသူ အမ်ားအျပားက လက္ခံထားၾကသည္။

ဥပမာအားျဖင့္ဆိုရပါက ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ မီဒီယာႏွင့္ ထိေတြ႕ဆက္ဆံမႈမ်ားသည့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းျဖစ္ေသာ စကၤာပူတြင္ မွတ္ပုံတင္ထာသည့္ ပုဂၢလိက ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံမႈ ရန္ပုံေငြျဖစ္ေသာ Ascent Capital သည္ အမ်ားျပည္သူေရွ႕တြင္ တခြန္းတပါဒမွ် ထုတ္ေဖၚေျပာဆိုျခင္း မရွိေပ။ ထိုလုပ္ငန္းက ၎တို႔၏ ျပည္သူ႕ဆက္ဆံေရးလုပ္ငန္းမွတဆင့္ “Ascent Capital သည္ လတ္တေလာတြင္ မီဒီယာသို႔ မည္သည့္ ေဝဖန္ေျပာၾကားခ်က္မွ် မေပးေသးပါ” ဟု ေျပာသည္။

စကၤာပူသည္ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ စီးပြားေရးလုပ္ျခင္းကိုသာ အာ႐ုံစိုက္သင့္ေၾကာင္းႏွင့္ နိုင္ငံေရးကို အေလးမထားသင့္ေၾကာင္း နိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီး ဗီဗီယန္ ဘာလာခရစ္ရွ္နန္က ေျပာၾကားၿပီး မၾကာမီ စကၤာပူ ကုန္အမွတ္တံဆိပ္မ်ားျဖစ္ေသာ Beauty in the Pot, Crystal Jade, BreadTalk ႏွင့္ Ya Kun Kaya Toast တို႔မွာ လူမႈကြန္ရက္တြင္ ၎တို႔၏ ကုန္အမွတ္တံဆိပ္မ်ားကို ၾကက္ေခ်ခတ္ၿပီး သပိတ္ေမွာက္ခံရသည္။

“စီးပြားေရးသမားေတြက စစ္တပ္နဲ႕စစ္အစိုးရဆန့္က်င္တဲ့ လူထုၾကားမွာ ဘယ္ဘက္ကမွ မပါေအာင္ ႐ုန္းကန္ေနရတယ္။ ႏွစ္ဘက္လုံးနဲ႕ဆက္ဆံေနရတယ္” ဟု ျမန္မာနိုင္ငံအေျခစိုက္ သုေတသီတဦးကေျပာၿပီး အခ်ိဳ႕ကုမၸဏီမ်ားက စစ္အစိုးရသည္ ဆက္လက္ ရွင္သန္နိုင္လိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ေနၿပီး ထို႔ေၾကာင့္ စစ္အစိုးရႏွင့္ ဆက္ဆံေရး တံတား မီးမေလာင္ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ေနေၾကာင္းလည္း သူေျပာသည္။

” ကုမၸဏီအသိုက္အဝန္း အထူးအျဖင့္ စီးပြားေရးအုပ္စုေတြ၊ ရန္ပုံေငြအဖြဲ႕ေတြနဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇုပ္ႏွံသူေတြဟာ လူ႕အခြင့္အေရး၊ အကန့္အသတ္မရွိ သတင္းအခ်က္အလက္ စီးဆင္းမႈ၊ ပြင့္လင္းျမင္သာ မွ်တတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေတြအတြက္ လူသိရွင္ၾကား ရပ္တည္သင့္တယ္။ နိုင္ငံတကာအသိုက္အဝန္းနဲ႕ စစ္အစိုးရရဲ အျမင္မွာ သူတို႔ေတြက ၾသဇာသက္ေရာက္မႈ ရွိတယ္” ဟုလည္း သူဆက္ေျပာသည္။

အာရွမွ ေကာ္ပိုေရးရွင္းႀကီးမ်ားသည္ ႏႈတ္ဆိတ္ေနၾကေသာ္လည္း ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ လုပ္ကိုင္ေနသည့္ ဂ်ပန္မွ အေသးစားႏွင့္ အလတ္စား လုပ္ငန္း ၃ ခုသည္ MCRB ၏ ေၾကညာခ်က္တြင္ ပူးေပါင္းပါဝင္ခဲ့သည္။ “က်ေနာ္တို႔ ကုမၸဏီရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္က ရွင္းရွင္းေလးပဲ။ ျပည္သူဘက္က ရပ္တည္ၿပီး ဘယ္အၾကမ္းဖက္မႈကိုမဆို၊ အေျခခံလူ႕အခြင့္အေရးအေပၚ ဘယ္စိန္ေခၚမႈကိုမဆို ဆန့္က်င္တယ္” ဟု ထိုလုပ္ငန္းမ်ားအနက္တခု ပိုင္ရွင္ကေျပာသည္။

ထိုစီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္က အဓိကက်သည့္ ဂ်ပန္ကုမၸဏီမ်ားအေနျဖင့္ ၎တို႔၏ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာႏွင့္ လူမႈ-စီးပြားေရးဆိုင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ စံႏႈန္းမ်ားကို အေလးထားရန္ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ” အဓိကက်တဲ့ နိုင္ငံတကာ ကုမၸဏီေတြက ဒီေၾကညာခ်က္မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီးၿပီျဖစ္လို႔ ႀကီးႀကီးမားမား အႏၲရာယ္ ရွိတယ္လို႔ က်ေနာ္ေတာ့ မထင္ဘူး။ သူတို႔က ဂ်ပန္မွာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာနဲ႕ လူမႈနဲ႕စီးပြားဆိုင္ရာ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ စံႏႈန္းေတြရွိလို႔ ဒါကို သူတို႔လိုက္နာသင့္တယ္” ဟုလည္း သူေျပာသည္။

ကိုးကား။ ။ Nikkei Asia ၏ Asian companies stay quiet as Western peers condemn Myanmar coup

C r d

Tags: