လက္ရွိအေနထားက R2P လာဖို့ တံခါးဖြင့္ေနသလို

R2P လာဖို့ တံခါးဖြင့္ေနတဲ့ အာဏာသိမ္းအစိုးရ

ဒီရက္ပိုင္း အသံေတြညံ့ေနတဲ့ နိုင္ငံတကာက ဝင္မလာေသးဘူးလား၊ စာေတြပဲဘာလို့ထုတ္ေနတာလဲ ဆိုတဲ့အသံေတြ ညံ့ေနပါတယ္။

2005 ခုႏွစ္မွာ ကမၻာ့ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ႀကီးက အဖြဲ႕ဝင္တိုင္းျပည္ေတြမွာ Genocide၊ war crime၊ ethnic cleansing နဲ႔ crime against humanity ေတြျဖစ္လာခဲ့ရင္ နိုင္ငံတကာက တရားဝင္ ဝင္ေရာက္ကာကြယ္နိုင္ဖို့ R2P (Responsibility to Protect) ေခၚခြင့္ျပဳခ်က္ကို Article 138, 139 အခ်က္ႏွစ္ခ်က္နဲ႔ျပဌာန္းခဲ့ပါတယ္။

2009 မွာေတာ့ R2P ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္မယ့္ လမ္းညႊန္ခ်က္ကို ျပဌာန္းခဲ့ၿပီး 3 pillars ေခၚ မ႑ိဳင္ ၃ ခုနဲ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို့ စီမံခဲ့ပါတယ္။

၁။ နိုင္ငံတိုင္းဟာ မိမိနိုင္ငံသားတိုင္းကို အထက္ေဖာ္ျပပါ ရာဇဝတ္မွုေတြကေန ကာကြယ္ရပါမယ္။

၂။ နိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြက နိုင္ငံေတြအေနနဲ႔ ထိုရာဇဝတ္မွုေတြကေန ကာကြယ္ဖို့တိုက္တြန္းျခင္း၊ ကူညီျခင္းျပဳရပါမယ္။

၃။ အထက္ေဖာ္ျပပါ အခ်က္ ၂ ခ်က္ကို လုပ္ေဆာင္ေပမယ့္

က။ ေဖာ္ျပပါနိုင္ငံက သူ႔နိုင္ငံသားေတြကို အကာအကြယ္မေပးဘူးဆိုတဲ့အခ်က္ရယ္၊

ခ။ အၾကမ္းမဖက္တဲ့နည္းနဲ႔ တိုက္တြန္းတာ အေရးယူတာ မရေတာ့ဘူးအခ်က္ရယ္

ဒီ၂ ခ်က္ျပည့္စုံေနၿပီဆိုရင္ အခ်ိန္မီ၊ ထိေရာက္တဲ့ကာကြယ္မွုေတြေပးဖို့ UN Security Council သို့မဟုတ္ Human Right Council ကေန R2P လုပ္ေဆာင္ဖို့ခြင့္ျပဳလို့ရပါၿပီ။

အခု နိုင္ငံတကာက စာေတြထုတ္၊ Sanction ေတြနဲ႔ ပိတ္ေနတာဟာ အပ်င္းေျပလုပ္ေနတာမဟုတ္ပဲ R2P ရဲ့ Pillar 2 ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတာပါ။

UN Human Right Council က ဆုံးျဖတ္ခ်က္ထြက္ဖို့ အခ်ိန္ေပးထားတဲ့ကာလအတြင္းမွာ လက္ရွိစစ္တပ္က (နိုင္ငံသားေတြကို ဘာသာေရးမွိုင္းတိုက္ၿပီး) Genocide ကို ေျခလြန္လက္လြန္ က်ဴးလြန္ခဲ့သလို၊ အမ်ားတားတဲ့ၾကားက Crime against humanity ကို ေပၚတင္က်ဴးလြန္ေနၿပီး နိုင္ငံရဲ့ ရဲတပ္ဖြဲ႕နဲ႔စစ္တပ္က အကာအကြယ္မေပးခဲ့တဲ့ သက္ေသေတြ ေတာင္ပုံရာပုံမို့လို့ Pillar 3 အဆင့္နဲ႔ အရမ္းနီးေနပါၿပီ။

ဒါေၾကာင့္ လက္ရွိလုပ္ရမယ့္ လမ္းေၾကာင္းအတိုင္း CDM လုပ္၊ အၾကမ္းမဖက္နဲ႔ သက္ေသေတြစု CRPH လို နိုင္ငံကိုယ္စားျပဳအဖြဲ႕က ဆက္လက္တရားစြဲဆိုမွုေတြ ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မယ္။

နိုင္ငံတကာ R2P website မွာလည္း ဆူးေလဆႏၵျပပြဲပုံတင္ထားသလို၊ လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြမွာ ICC တင္ၿပီးတရားစြဲဖို့ကို ထိပ္ဆုံးကေရးထားတာေၾကာင့္ ပြဲေတာ့လွေနပါၿပီ။

Human Right Council က R2P ကို အႀကိမ္ ၅၀ အထိ ခြင့္ျပဳေပးတဲ့ရာဇဝင္ရွိပါတယ္။

UNSC – အႀကိမ္ ၈၀

General Assembly – ၁၃ ႀကိမ္

Human Right Council နဲ႔ General Assembly – ဗီတိုမရွိပါ။ တ႐ုတ္၊ ႐ုရွားကာလို့မရပါ။

c r d